 نگاهي به وضعيت بازي*سازي در ايران | |
در ايران، صنعت بازي*سازي هنوز يك صنعت نوپا محسوب مي*شود. هم*اكنون طبق اعلام بنياد بازي*هاي كامپيوتري، تعداد توليدكنندگان داخلي بازي*هاي كامپيوتري به 30 شركت مي*رسد و اين در حالي است كه تعداد بازي*هاي كامپيوتري توليد شده توسط آنها از مرز 50 اثر گذشته است.
نگاهي به وضعيت بازي*سازي در ايران
حسين رسولي- دنياي كامپيوتر و ارتباطات
در اين «دنياي كامپيوتر و ارتباطات» ديگر كمتر كسي پيدا مي*شود (حداقل در ميان اهالي فن) كه با شنيدن نام «بازي» يا «Game» بگويد: اي بابا! بازي كه مال بچه*هاست! دست*كم ده*ها ميليارد دلاري كه سالانه اين صنعت سرگرمي*ساز موجب جابه*جايي*اش مي*شود، ديگر به ما اجازه نمي*دهد اين مقوله را دست كم بگيريم. با پيشرفت فناوري و متمدن*تر شدن جوامع و به تبع آن بالا رفتن سطح رفاه، مردم در بحبوحه اين زندگي ماشيني خود را نيازمند سرگرمي*هاي بيشتري براي كاهش فشارهاي زندگي سريع روزمره مي*بينند. در اين ميان، صنعت سرگرمي و به طور خاص بازي، از حدود 50 سال پيش گام به ميدان نهاد و با هدف قرار دادن همه اقشار جامعه، از همه گروه*هاي سني، جنسيتي و جمعيتي، سعي كرد از اين فرصت بالقوه اقتصادي سهم خود را برگيرد. در حال حاضر، شركت*هاي بازي*سازي بزرگي چون EASports، Infograms، Ubisoft و Take2 با ايجاد شغل براي صدها هزار نفر و توسعه كار خود و ايجاد شعباتي در كشورهاي ديگر، نقش عمده*اي در اقتصاد كشورها بازي مي*كنند و باعث شده*اند ديگر كسي «بازي» را يك «بازيچه» نداند.
در داخل چه مي*گذرد؟
اما در ايران، صنعت بازي*سازي هنوز يك صنعت نوپا محسوب مي*شود. هم*اكنون طبق اعلام بنياد بازي*هاي كامپيوتري، تعداد توليدكنندگان داخلي بازي*هاي كامپيوتري به 30 شركت مي*رسد و اين در حالي است كه تعداد بازي*هاي كامپيوتري توليد شده توسط آنها از مرز 50 اثر گذشته است. (منبع: ايتنا)
در اين مقاله قصد ما اين است كه به طور اجمالي نگاهي داشته باشيم به وضعيت ساخت بازي در ايران و مسائل و مشكلات پيش روي آن. همچنان كه گفته شد، عمر بازي*سازي در كشور ما به پنج سال هم نمي*رسد. شايد بتوان اولين بازي جدي و كامل ساخته*شده را همان بازي «رانندگي در شهر تهران» دانست كه به رغم سرمايه*گذاري هنگفتي كه از سوي يك ارگان رسمي (نيروي انتظامي) بر روي آن انجام شد، به موفقيت مورد انتظار دست يافت. از آن هنگام موسسات و ارگان*هاي ديگري همچون تبيان، كانون پرورش فكري، سازمان انجمن دانش*آموزي و ... به اين جرگه پيوستند و بازي*هاي ريز و درشتي به صورت انفرادي يا گروهي ساخته و عرضه شدند؛ بازي*هايي چون پايان معصوميت، نجات بندر و لطفعلي*خان زند ـ كه يكي از آخرين و احتمالاً بهترين نمونه*ها محسوب مي*شود.
خوشبختانه در حال حاضر در داخل كشور نسبت به گذشته توجهات نسبت به موضوع بازي*هاي رايانه*اي بيشتر و بهتر شده است. تا جايي كه چندي پيش رهبر انقلاب نيز راجع به تأثيرات بازي هاي رايانه*اي مخرب غربي و ورود بي*حساب و كتاب آنها به كشور هشدار داده و بر لزوم شكل*گيري سازمان*هايي براي هماهنگي و گسترش درست بازي*ها، صحبت و بر آن تأكيد كرد. اما چرا با وجود اينكه ساير دست*اندركاران و مسئولان امر نيز از درك اهميت اين مقوله مي*گويند و از سوي ديگر به اعتراف بسياري از منابع رسمي و غيررسمي داخلي و خارجي،* ايران بزرگ*ترين و مستعدترين بازار فروش بازي*هاي ويدئويي را دارد و بازي*كنندگان ايراني از نظر هزينه*اي كه صرف خريد بازي مي*كنند،* دست*كم در خاورميانه مقام اول را دارند، هنوز بازي*هاي ساخت داخل جاي خود را ميان خيل كثير بازي*كنندگان ايراني و قشر نوجوان و جوان علاقه*مند بازي نيافته است؟
شايد يكي از علل اين مسئله همان نبود يك سازمان مسئول مشخص و چندمتولي بودن اين حيطه است. در حال حاضر، سازمان*هاي متعددي چون: شوراي عالي اطلاع*رساني، بنياد ملي بازي*هاي رايانه*اي، شوراي انقلاب فرهنگي، وزارت ارشاد، سازمان تربيت بدني و مركز توسعه فناوري اطلاعات و رسانه*هاي ديجيتال ادعاي تولي اين امر را دارند و در اين هنگامه، صنعت بازي ايران چون طفلي نوپا به دنبال پدر واقعي خود مي*گردد. مشكل ديگر درجه*بندي بازي*هاست. در حال حاضر، با وجود اين همه متولي، هنوز اقدامي جدي براي درجه*بندي سني و محتوايي بازي*هاي توليد داخل و شناسنامه*دار كردن آنها انجام نگرفته است. براساس آمارهاي به دست* آمده هر ماه بيش از 200 بازي رايانه*اي جديد در بازار فرهنگي كشور عرضه مي*شود كه متاسفانه هيچ كدام طبقه*بندي نمي*شود و نظارتي هم روي آن نمي*شود. (منبع: ايتنا) بديهي است پا گرفتن چنين سامانه*اي، با كمك به اوليا و والدين كودكان براي انتخاب بازي*هاي مورد استفاده فرزندانشان، خود موجب اطمينان خاطر و تمايل بيشتر آنها به خريد بازي هاي داخلي خواهد شد.
ساختن يا نساختن؛ مسئله اين است!
اكثر بازي*سازان ايراني از هزينه*هاي بالاي ساخت يك بازي گله مي*كنند و به تعداد زياد متخصصاني كه بايستي به كار گرفته شوند؛ از قبيل انيماتور، نقاش، صداگذار، برنامه*نويس و ... اشاره مي*كنند كه خود مستلزم هزينه هنگفتي است. گرچه تمام اين گله و شكايت*ها بجا و واقعي است، اما نكته*اي كه نگارنده قصد دارد به آن اشاره كند، اين است كه اين بازي*سازان علاقه*مند و كوشا مي*توانند با سرشكن كردن بسياري از اين هزينه*ها، محصولي مناسب و مورد قبول هم ارائه دهند. اما در كشور ما، در همين چند سال اخير بسيار مشاهده شده كه گروه سازنده بازي با اصرار بر ساخت يك گيم انجين اختصاصي، طبيعتاً و خواه ناخواه از توجه و تمركز كامل بر ساير مؤلفه*ها از قبيل گرافيك، داستان، گيم پلي، صداگذاري و تست بازمانده*اند و اين موضوع موجب شده است سازنده بازي آنطور كه بايسته و شايسته است، نتواند مزد زحماتش را بگيرد. («رانندگی در شهر تهران» محصول سمیع رایانه و به سفارش نیروی انتظامی و «پایان معصومیت» محصول شرکت نرم افزاری هنرهای پویا و به سفارش تبیان، دو نمونه از آنها هستند)
در حالي كه به سادگي و همچنان كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته نيز متداول است، مي*توان با خريد يك گيم انجين آماده، با كار كردن بيشتر بر ساير وجوه تاثيرگذار و به كارگيري قوه خاص ابتكار و هنرمندي كه مخصوص ما ايرانيان است، بر جذابيت بازي نزد كاربر نهايي افزود. نيازي هم نيست حتمابه سراغ انجين*هاي 600 ــ500 ميليون توماني برويم. امروزه انجين*هاي آزاد و رايگان فراواني ساخته شده و وجود دارد كه مي*تواند مورد استفاده شركت*هاي داخلي قرار گيرد.
مسئله*اي به نام كپي*رايت
دوستي مي گفت: «طبيعي است كه با وجود اين همه بازي باكيفيت خارجي با قيمت*هاي يكي دو هزار توماني، بازي*كننده ايراني به سراغ يك بازي ايراني با قيمت پنج شش هزار تومان نرود كه طبيعتاً با توجه به نوپا بودن اين صنعت در ايران، آن كيفيت و قدرت بازي خارجي را نخواهد داشت- كه انتظاري هم نمي*رود. پس بهتر است بازي*سازان ايراني قيمت*هاي خود را پايين*تر بياورند تا با استقبال بيشتري هم از سوي گيمرها مواجه شوند.» با وجود احترامي كه براي اين دوست ارجمندم كه حق استادي نيز بر گردن من دارد، قائلم، بايد بگويم كه من با اين راهكار كاملا مخالفم. اين كار مصداق ضرب المثل «سنگ را بستن و سگ را رها كردن» خواهد بود. كار از جاي ديگري خراب است و آن معضلي است كه نه تنها گريبان صنعت بازي كه كليه شاخه*هاي صنعت كامپيوتر و ارتباطات را گرفته است.
نبود قانون كپي*رايت در ايران، يا بهتر بگويم نبود ضمانت*هاي اجرايي كافي براي آن، معضلي است كه از همه طرف بر پيكر نحيف و جوان صنعت ICT ايران مي*كوبد و هم اينك شاهد همه گونه آثار مخرب آن از بي*ميلي متخصصان به ساخت و ابداع تا فرار مغزهاي اين رشته به خارج از كشور هستيم. تا هنگامي كه سازوكاري مشخص براي تضمين حقوق و حداقل بازگشت سرمايه آنها تعيين و به مرحله اجرا در نيايد، وضع به همين گونه خواهد بود. در واقع دست كم در اين يك مورد بايد حق را كاملاً به بازي سازان بدهيم. اما با تمام اين احوال،* اوضاع آنقدرها هم نااميدكننده نيست. بازار غني ايران و ميليون*ها بازي*كننده مشتاق ايراني كه نشان داده*اند در صورت عرضه بازي*هاي باكيفيت داخلي استقبال خوبي هم از آنها مي*كنند، *در كنار اهتمام و علاقه و رقابت روزافزوني كه در ميان بازي سازان ايراني ديده مي*شود، اين اميد را مي*دهد كه در آينده*اي نه چندان دور،* شاهد دوران شكوفايي اين صنعت در ايران و لبريز شدن بازار از عناوين خوب داخلي باشيم.
بي*شك با ابتكار، هوش، ذوق و پشتكار سرشاري كه ايراني*ها دارند، اگر وسايل كار به خوبي در اختيارشان قرار گيرد، روزي خواهد رسيد كه ايران در اين زمينه بتواند نه تنها در منطقه كه در جهان بدرخشد. من شخصاً مطمئنم. ماهنامه «دنياي كامپيوتر و ارتباطات» نيز ضمن اعلام حمايت كامل از كليه بازي*سازان ايراني، از همين جا دست آنها را به گرمي مي*فشارد و آمادگي خود را براي انعكاس تلاش*هاي اين عزيزان در زمينه ساخت بازي اعلام مي*كند. منتظرتان هستيم. | 
]
